W toku prowadzonych postępowań karnych niejednokrotnie zachodzi potrzeba zgromadzenia wiadomości o charakterze specjalnym. Wówczas prokurator lub sąd zgodnie z przepisami procedury karnej na wniosek strony lub z własnej inicjatywy może powołać biegłego (lub biegłych) i zobowiązać ich do sporządzenia opinii udzielającej odpowiedzi na sformułowane pytania.

W praktyce często zdarza się, iż strony na własny koszt zamawiają sporządzenie prywatnej opinii i przedkładają ją organowi, wnosząc aby uznać ją za dowód w sprawie. Jednocześnie często są wręcz zbulwersowane decyzjami sądu (prokuratury) odmawiającymi uznania tych opinii za dowód w sprawie. Należy wyjaśnić, iż takie decyzje organów procesowych w świetle obowiązujących przepisów są słuszne.

Powołanie biegłego

Po pierwsze, należy wskazać, iż powołanie biegłego w sprawie ma charakter formalny (procesowy) i wymaga wydania w tej materii odrębnego postanowienia przez organ prowadzący sprawę.

Powyższe oznacza to, iż osoba sporządzająca prywatną opinię nie ma do tego należytego formalnego umocowania, nie może być zatem uznana za biegłego w sprawie. Na tej samej zasadzie opiera się założenie, iż taka opinia nie może być dowodem w sprawie, albowiem nie zapadła uprzednia decyzja o przeprowadzeniu takiego dowodu. W związku z powyższym opinia taka formalnie nie będzie mogła być podstawą orzeczenia sądu.

Po drugie, na samym już tylko gruncie teoretycznym istnieć może poważna obawa o to, czy przy sporządzeniu takich opinii zachowywany będzie pełny obiektywizm sporządzających ją biegłych. Chodzi o fakt, iż biegły sporządza taką opinię na zlecenie strony (mającej zazwyczaj konkretną intencję) i pobiera za to wynagrodzenie. Już tylko taka konstrukcja zlecenia wykonania prywatnej opinii rodzić może wskazane wątpliwości.